2022 yılına kadar nesnelerin internetinin gücünden faydalanarak hayata geçirilecek teknolojilerin oluşturacağı pazarın 410 milyar dolara yaklaşacağı tahmin ediliyor. Dünyadaki IoT girişimleri ile ilgili birçok bilgiye minik bir internet araştırmasıyla ulaşabiliyor olsak da ülkemizde bunun için detaylı bir araştırma gerekebiliyor.

Ülkemizde Evreka, Monument, Zaxe, ATAR Labs, Servo Kiosk, Onlock ve Ingenious olmak üzere mühim girişimler var. Bu alanda paha yaratan IoT girişimlerine sorunlarını ve çözümlerini sorduk. Ülkemizde de nesnelerin interneti girişimleri son dönemlerde yükselişe geçti. Biz de IoT’nin umumi sorunlarıyla ilgili olarak aklımıza takılanları biraz irdeledik ve oldukça mühim cevaplar aldık. Sonucunda ise bu sorunların çözümlerinin neler olabileceğini anlamaya çalıştık.

Hemen başlayalım! Aldığımız cevaplardan yola çıkarak nesnelerin interneti odağındaki girişimlerin en aka sorununu, 3D yazıcı girişimi Zaxe‘den Koray Kurhan‘ın da sözlerinden yola çıkarak standartlaşma problemi olarak açıklayabiliriz. Peki, IoT’de standartlaşma nedir? Kullanılan iletişim protokolleri ve arayüzler standart olmadığı için farklı üreticilerin ürünleri birbirleriyle ahenk sağlayamıyor. IoT dediğimiz vakit sınırsız cihazın birbirine bağlanması gerekiyor, ancak her cihazın standardı farklı olduğu için cihazlar birbiriyle eşleşemiyor. Bu da kullanıcı tarafında ağırbaşlı bir sıkıntıya neden oluyor ve o ürünler tercih edilmiyor.

Atık toplama süreçlerini sensörlerle akıllı hale getiren Evreka‘dan Umutcan Duman, sektörde yaşanan bir öbür sıkıntının ise IoT kavramının hem tüketici hem de karar vericiler tarafında tam oturmamış olması olduğunu belirtti. IoT’deki yanlış çözüm yolları da bu nedenle pazarın gelişimine yavaşlatmaya devam ediyor. Tak-çalıştır akıllı ev sistemleri girişimi Ingenious‘tan Burak Adalı, IoT girişimlerinin ülkemizde, AR-GE eksikliğinden ve işe hususi bütçelerinin olmayışından ötürü da tam olarak ne yapacaklarını bilmediklerini söylüyor. Hal böyle olunca mahsul ve pazar eşleşmesi, düşük maliyetle ve kısa zamanda gerçekleşemiyor.

Yerli siber emniyet girişimi ATAR Labs‘ten Burak Dayıoğlu‘nun söylediğine göre bir öbür mevzu, bahis ise güvenlik. Bu mevzu, bahis da IoT ürünleri için ağırbaşlı bir sıkıntı olmaya devam ediyor. Emniyet odağında lüzumlu önlemler alınmadığı için IoT ürünleri kullanan işletmelerin gelecekte aka sıkıntılarla karşılaşacağı düşünülüyor. Yazılım konusunda sıkıntı olmasa da donanım açısından Türkiye’de destek bulmanın zor olduğu sektörde yüksek maliyetten kaynaklı prototipleme de oldukça zor. Bu probleme bir de tedarik ve üretim yeri bulma sorunu ekleniyor.

Girişimlerin bir öbür sıkıntısı da yeterli destek göremiyor olmaları. Bu denli kıymetli ve geleceğe dönük girişimlerin, hem devlet hem de şirketler nezdinde yeterli desteği görememesi de epey üzücü bir vaziyet diyebiliriz.

Gümrük muafiyetinin 22 Euro’ya düşmüş olması, yazılım tarafında hizmet veren girişimler açısından aka sıkıntılar yaratmasa da dışarıdan parça tedarik etmek isteyen mahsul bazlı girişimler tarafından ağırbaşlı sorunlar doğurabiliyor. Plaza ve kampüs gibi alanlarda hızlı, basit ve keyifli bir aş deneyimi sunan kiosk çözümü Servo Kiosk da prototip üretimlerinin gümrük muafiyetinden etkilendiğini belirtiyor. Bu durumun sonucunda ise AR-GE üretimi ister istemez yavaşlıyor ve girişimlerin ilerleyişi yavaşlıyor.

Peki, IoT sektörünün sorunlarının çözümleri neler olmalı?

Öncelikli olarak hiçbir çözüm yolunun hızlı bir ilerleyiş sağlamayacağını ve sorunların çözümünün zamanla oturacağını belirtelim. Bunun dışında aka firmalar risk almalı, hızlı davranıp yeni işlere erken nakit ve emek yatırmalı. Firmaların yanında eğitim alanında da çözüm yoluna gidilmesi gerekiyor; bu sebeple suni zeka destekli depolama cihazı üreticisi Monument‘tan Ercan Erciyes‘in de söylediğine göre üniversiteler IoT konusundaki AR-GE çalışmalarını artırmalı.

Bu gibi çözümlerin yanında, yaşanılan en aka sıkıntılardan biri olan “standartlaşma” konusunda ise belirli bir sürat kazanılması gerekiyor. Ayrıca bilhassa aygıt üretimi yapan girişimler için gümrük muafiyeti sağlanmalı. IoT ve donanım girişimlerinin piyasaya mahsul çıkaracak aşamaya gelmesi için de çekirdek yatırımların artırılması, bu aşamada ağırbaşlı bir önem kazanıyor. Fiziksel bir anahtar gerektirmeksizin basit ve güvenli giriş yetkisi paylaşımı ve kilit sistemi üreten Onlock da yolun başındaki girişimler için KDV teşvikinin ve yatırımcı desteğinin artırılması gerektiğini söylüyor.

Bu çözümlerin ışığında Türkiye’deki IoT girişimleri, vatan dışındaki eşdeğerlerini yakalama şansı elde edebilirler, pazar bulma ve tedarik alanında kendilerini geliştirebilirler.